Moilaberri: Zumaia ezagutzeko lehen geltokia

Lehenengo tren geltokia izan zen eta, geroago, osasun zentroa. Gaur egun Zumaiako turismo bulegoa dago bertan, eta Geoparkeko turismo bulegoetako bat ere bada, horrela eraikinaren iragana eta oraina uztartuz. 2026ko ekainaren 15ean ireki zituen berriro ateak, erabilera berrituarekin. Bisitariek herria ezagutzeko informazioa aurki dezakete bertan, baita inguruko esperientziak eta txokoak ezagutzeko inspirazioa ere.

Moilaberri Zumaia eta inguruko lurraldea ezagutzeko abiapuntu egokia da. Turismo Bulegoan, bisita antolatzeko informazioa eskuratu daiteke, bai Zumaiako bai Debako eta Mutrikuko proposamenak ezagutzeko, Euskal Kostaldeko Geoparkearen barruan. Horrez gain, Kosta Berdea eta Urola Behea helmugak ezagutzeko sarbide ere bada, bertako herriak, natura, ondarea, kultura eta gastronomia bisitarien eskura baitaude, elkarrengandik gertu. Flyscha eta karsta, ibilbideak, bisita gidatuak eta naturaguneak ezagutzeko informazioa aurkitzeaz gain, bisitari bakoitzaren interesen eta denboraren araberako esperientziak antolatzeko aholkularitza ere eskaintzen du Turismo Bulegoak.

Eraikinak, gainera, Zumaiaren historia ezagutzeko aukera eskaintzen du. Lehen solairuan dagoen Zumaia historian zehar erakusketa iraunkorrak herriaren bilakaera erakusten du, herriaren iragana eta, ondorioz, gaurko izaera hobeto ulertzeko aukera emanez.

Zumaiako itsas eta industria ondareak ere badu bere lekua Moilaberrin. Zumaiako ZIIZ elkarteak ontzigintzaren, industriaren eta lanaren inguruan herrian garatutako ondarea ezagutarazten laguntzen du.

Moilaberriren historia ulertzeko, ordea, garrantzitsua da jakitea ez zela bidaiarientzako geltokia izan, merkantzien garraiorako baizik. Izenak berak ematen du horren berri: eremu honetan merkantziak ekartzen zituzten itsasontziei zerbitzua emateko, moila berri bat eraiki zen, eta trenbidea bertaraino luzatu zuten, salgaiak kargatu eta deskargatzeko. Horrela, Urola bailarako enpresetan ekoitzitako produktuak garraiatzeko eta kanpotik iritsitako merkantziak banatzeko baliabide garrantzitsua izan zen. Urola ibaia bezalaxe, trenbideak ere funtsezko eginkizuna bete zuen Zumaiako eta inguruko industriaren garapenean.

Izan ere, Zumaiaren itsas historia arrantzarekin lotu ohi bada ere, herriko portuak merkataritzan izan du garrantzi berezia. Ontzigintzak, merkantzien garraioak eta industriak arrasto sakona utzi dute herriaren bilakaeran, eta Moilaberrik ondare hori ezagutzeko aukera ere eskaintzen du, Beduola elkarteak erakusketaren lanketan egin duen ekarpenari esker.

Iragana eta oraina, geltoki berean

Moilaberriren berezitasuna da eraikinaren iragana ez dela desagertu erabilera berriarekin. Garai batean merkantziak garraiatzeko tren geltokia izan zen; ondoren, herritarren osasun arretarako gunea; eta gaur egun, bisitariak hartzen ditu, Zumaiaren eta inguruko lurraldearen aberastasuna ezagutarazteko.

Zumaiak, gainera, lotune izaera izan du trenbideei dagokienez. Horren erakusgarri da bidaiarien geltokian oraindik bistan dagoen “Zumaia empalme” izena: bertan elkartzen ziren Urola treneko bidaiariak eta Ferrocarriles Vascongados trenbidekoak, gaur egungo Euskotrenen Donostia-Bilbo linearen aurrekaria zen trenbidekoak. Garai hartako trenbide-lotura horrek gaur egun ere zentzua du turismoaren ikuspegitik: Zumaia abiapuntu egokia da Geoparkea ez ezik, Kosta Berdea eta Urola Behea inguruak ere ezagutzeko.

Eraikinaren erabilera berriak, beraz, ez du iragana baztertzen, haren ondarea indartu baizik. Moilaberrik herriaren memoria gordetzen jarraitzen du, baina orain beste funtzio bat ere badu: Zumaia bisitatzen dutenei tokia bera eta inguruko lurraldea hobeto ulertzeko aukera eskaintzea. Historia, turismoa eta ondarea espazio berean elkartzen dira.

Zumaia lehen aldiz bisitatzen baduzu, Moilaberrira gerturatzea merezi du. Informazioa eskuratu eta herria beste begirada batekin ezagutzeko lehen urratsa egin dezakezu. Hortik aurrera, zure esku egongo da ibilbidea aukeratzea: flyscharen itsaslabarretara joatea, alde zaharreko kaleetan galtzea, Urola ibaiaren inguruan ibiltzea edo Geoparkeko nahiz inguruko eskualdeetako beste txoko batzuk ezagutzea.

Moilaberrik ez dizu jarraitu beharreko ibilbidea zehaztuko; zure bidaia hasten lagunduko dizu. Izan ere, geltoki batean bezala, hemen ere bidaia bat hasiko da. Oraingoan, ordea, ez zaitu trenak eramango, Zumaia eta inguruko lurraldea ezagutzeko gogoak baizik.